Etiket arşivi: Bilgi

Bilgi çağının tuzakları: Dezenformasyon

Malumunuz, bilgiyi en kolay elde ettiğimiz dönemdeyiz. Çok eskiye gitmeye gerek yok, bundan 16-17 sene önce tek haber kaynağımız televizyon, radyo ve gazeteydi. Bilgi için ise ansiklopedi karıştırırdık. İlkokulda, ortaokulda ansiklopediden öğretmenin verdiği konuları araştırdığımı hala hatırlıyorum. Şimdi ise bu konuda sonsuz bir kaynağımız var diyebiliriz. Bilgiye bu kadar kolay ulaşmanın sırrı ise, bilgiyi kolayca paylaşabilmekten geçiyor. İnternet bize bu imkanı veriyor. Bir iki mouse tıklaması, birkaç klavye tuşlaması derken istediğimiz her bilgiyi internet alemine salabiliyoruz. E bu kadar kolay bilgi edinmenin de bazı zararları oluyor elbet. Bunlardan biri dezenformasyon, yani bilgi kirliliği.

Hatırlarsanız Gezi olayları zamanında herkesin diline pelesenk olmuş bir cümle vardı. “Kesin bilgi, yayalım.” Elbette, böyle önemli olaylar cereyan ederken, bunu kullanacak insanlar da vardı. Nitekim “troll” dediğimiz kitle pek sever böyle şeyleri. O dönem onlarca yanlış bilgi yayıldı, hatta bunlardan  bazıları haber yapıldı. Twitter Timeline’ı ise tam bir kargaşa hali aldı. İnsanlar haliyle doğru ve yanlış bilgiyi ayırt edemez oldular.

Yanlış bilgi öldürür!

Bunun gibi, internette yanlış bilgilerin dolaştığı onlarca mecra var. Özellikle, tıbbi konularda, insanların doktora gitmek yerine, Google’da arama yapması, insanların yanlış ilaçlar kullanmasına, faydasız bitkisel kürlerle zaman kaybetmesine, hatta hastalıklarının geç teşhis edilmesine, belki de geri dönülmeyecek hasarlar almasına sebep oluyor. Birkaç ay önce, bunun ne kadar yanlış olduğunu vurgulamak için, Belçika’lı sağlık temalı internet sitesi Gezondheidenwetenschap.be bir video yayınladı. Buyrun ilk önce videoyu izleyelim.

Videoda verilen veriler, halkın %75’inin rahatsızlıklarını Google’da arattığını söylüyor ve ekliyor; İnternette herkes doktor olabilir! Site buna tam yerinde müdahele etmek için AdWords kampanyası oluşturmuş. En çok aranan belirtileri girdiğinizde size “Don’t Google it” başlıklı reklamlarını gösteriyorlar.

Aslında bu konuda Google'ın da yapabileceği bir şeyler olmalı. Zira haftaiçi gördüğüm  Tumblr örneğine bayılmıştım. Tumblr'da "intihar" kelimesini aratınca aşağıdaki ekran   sizi karşılıyor. Bunun bir benzerini de Google hastalık belirtileri arayanlar için yapa-bilir.

Yanlış bilgiyi yaymak muhtemelen doğru bilgiyi insanlara ulaştırmaktan çok daha kolay. Çünkü genelde yanlış bilgiler daha ilgi çekici şeyler oluyor. Hafta içerisinde yanlış bilginin yayılmasıyla ilgili, bu konuya fikir kaynağı olmuş bir video internete düştü. Videonun başlığı oldukça ilgi çekiciydi. “Ronaldo müslümanları savundu.” Bu habere bu hafta birçoğunuz denk gelmiştir. Ronaldo’nun müslümanları savunması benim ilgimi çekmediğinden videoyu izlememiştim bile. Daha sonra videoyu paylaşanın bunun bir yalan -ya da şaka diyelim- haber olduğunu açıklaması ve bu konuda bir video paylaşması asıl ilgimi çeken şey oldu. Peki bu nasıl oldu?

Fvrkna isimli vatandaşımız eski bir Ronaldo videosu bulur. Ardından videoda görünen kitabın üzerine, nickinin harflerini bir güzel işler ve salar videoyu sosyal ağlara. Peki sonra neler olur? Kendi videosundan izleyelim. Bu gündem yaratan şakanın yaratıcısı olan Fvrkna’nın konuyla ilgili verdiği detayları, kendi sitesinden görebilirsiniz. –maalesef link artık çalışmıyordu

Her şeyi kullanmanın olduğu gibi, interneti kullanmanın da bir kılavuzu olmalı sanırım. Siz siz olun, duyduklarınızı, öğrendiklerinizi bir kez daha araştırın. Eğer araştırmıyorsanız da, bunları paylaşarak dezenformasyonu körüklemeyin.

  • İnternette doğru içerik edinmek için araştırın.
  • Birilerini etkileyeceğini düşündüğünüz konuları iki kere araştırın.
  • Güvenilir kaynakları takip edin.
  • Eksik doğru en büyük yalan deyişini hatırlayın.
  • Ekranlardan gelenleri hemen zihninize kazımayın. Araştırın, doğrulayın. Kısaca edindiğiniz bilgileri süzgeçten geçirin.

En doğru bilgileri edinmeniz dileğiyle.